Observer Design Pattern

Behavioral (davranışsal) tasarım kalıplardan olan observer pattern sık kullanılır. One to many ilişkili birden fazla nesneden oluşur. Bir nesne değiştiği zaman, ona bağlı diğer nesnelerde otomatik olarak değişmektedir. Olay (event) bazlı değişimler olmaktadır.

Aslında observer pattern c#’da bulunan event yapısı ile aynıdır.

Subject: Ana nesnedir. Bu nesne içerisinde diğer nesnelerin içinde bulunduğu liste vardır. Yani diğer nesneler(observers) subject’e bağlıdır. Birden fazla observer tek bir subject’e bağlanabilir. Notify() metodu ile observerların içerisinde bulunan update() metodunu çağırır. Attach() metodu ile nesne bağlarız. Detach() metodu ile nesneleri ayırma işlemini yaparız.

Observer: Subject’e bağlıdır. Ana nesnede değişim olduğu zaman observer içerisinde bulunan update() metodu subject tarafından çağrılır. Böylece her observerler meydana gelen değişimden etkilenir.

Yukarıda bahsettiğim subject ve observer nesnelerini metodları aşağıdaki uml şeması ve sequence diyagramı ile gösterilmiştir. Notify() ile mevcut tüm observer nesnelerinin update() metodları çağrılmaktadır. Böylece olan değişimlerden observerlar etkilenir. Concreteobserver nesnesinde, subject tarafından çağrılan update() metodu içerisinde mevcut durum güncellenir. Concretesubject ise değişim olduğu zaman observerlara bildirim yollar.

 

observeruml
uml şeması

sequence diyagram
sequence diyagram

Örnekler: Observer pattern çalışma mantığını örnekler ile anlatalım.

  • Verilerin 3 farklı sunum şekli tanımlanmıştır. Bunlar observer, veri kaynağı ise subject olarak tanımlanmıştır. Subject üzerinde yapılan herhangi bir değişiklik observerlar üzerinde uygulanır. Observer nesneleri veriyi aynı yerden alırlar ancak birbirlerinden haberleri yoktur. Birden fazla observer bulunabilir.

observer-spreadsheet-example

  • Bir diğer örnekte sorular sorulup kullanıcıların cevapladığı yaygın platform quora üzerinden olsun. Sorulan soru subject olsun. Bu soruyu takip eden 13 kişi olsun. Takipçiler observer nesneleri olacaktır. Mevcut soruya yeni bir cevap yazıldığı zaman soruyu takip eden herkes bildirim almaktadır.
  • MVC (model view controller) mimarisi observer pattern için bir örnektir. Modelin(subject), viewlar(observers) ile ayrışmasını sağlar. Model üzerinde herhangi bir değişim olduğu zaman tüm viewlar etkilenecektir.
  • Event management (olay yönetimi) yapılırken kullanılır.

Kısaca tanıtım yaptıktan sonra kod kısmına geçelim. Github üzerinden koda erişebilirsiniz.

Örnekte ürün market ilişkisi observer pattern ile gösteriliyor. Ürünler subject olarak, marketler observer olarak tanımlanmıştır. Ürünlerin fiyatları değiştiği zaman tüm marketler bu değişimden haberdar olacaktır.

Ürünler için abstract olarak Product sınıfı tanımlanmıştır. Bu sınıftan yeni ürünler yani subjectler türetilecektir. Attach() metodu içerisinde shops listesine marketler eklenmektedir. Yani fiyat değiştiği zaman güncellenecek olan observerlar burada bağlanıyor. Detach() metodu ile tam tersi olarak listeden marketler çıkarılmaktadır. Fiyat ve ürün ismi olarak 2 değişken döndürülmektedir.

abstractsubject

  ProductA sınıfı bu abstract sınıftan türetilmiştir. Aynı şekilde birden fazla ürün yani subject oluşturup onlara farklı farklı observerlar bağlayabiliriz.

concretesubject

Concrete observer sınıfı ile subjectlere bağlanacak nesneler oluşuyor. Bu sınıf içerisinde Update() metodu içeren bir interfaceden kalıtım almaktadır. Subject içerisinde bulunan Notify() metodu içerisinde observer içerisindeki update metodu çağrılmaktadır. Böylece ne kadar nesne üretilmiştir ise hepsi değişimden haberdar olacaktır.

observer

Programı çalıştıran kod aşağıda gösterilmiştir. Önce observer ve subject nesnelerini oluşturduk. Ardından subject nesnelerine observerları attach() metodu ile bağladık. Ardından fiyat değişimleri yapınca her bir observer nesnesinin update() metodu çağrılmaktadır.

programcode

Ekran çıktısı

output

Kaynakça